حسين قرچانلو

252

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

حرارت در روز ، گاهى از 100 درجهء فارنهايت نيز تجاوز مىكند . در سردترين ماه در نواحى ساحلى ، درجهء برودت هوا به 54 درجه فارنهايت مىرسد . فصل باران و مدت بارندگى در طرابلس از چند هفته يا چند روز در سال تجاوز نمىكند . گياهان طرابلس غالبا از نوع گياهان صحرايى هستند و درختان نخل و گز از درختان معروف اين منطقه است . درختان اقاقيا و بوتهء سريش و كندر رومى از درختانى است كه در واديها مىرويد و در بيابان حماده ، افسنطين « 1 » زياد ديده مىشود . نزديك ساحل دريا ، درختان برگ بويا ، درخت غار و مورد و بلوط و ساير گياهان هميشه سبز زياد ديده مىشود . حيوانات سرزمين طرابلس ، خرگوش ، كفتار ، روباه ، شغال و موش خرمايى ، پرندگان آن ، شانه‌به‌سر يا هدهد و كركس و خزندگان آن ، افعى و سوسمار هستند . « 2 » طرابلس غرب كه آن را تريپولى نيز مىخوانند ، در روزگاران قديم مستعمرهء فنيقيها بوده است . قبل از اينكه مشرق مديترانه به دست يونانيها و سپس روميها بيفتد ، فنيقيها شهرهاى صبراته « 3 » و اويا « 4 » و لبده « 5 » را بنا كردند و شهر اويا را كه ميان صبراته و لبده قرار داشت به پايتختى برگزيدند . اين منطقه بعدها ، طرابلس يا تريپولى ناميده شد . تاريخ قديم طرابلس مانند تاريخ سرزمين برقه است ، يعنى همان‌طور كه برقه از دست يونانيها خارج شد و به دست بطالسه افتاد و پس از بطالسه به تصرف روميها درآمد و سرانجام يك استان رومى شد ، در قرن پنجم ميلادى طرابلس ( و نيز برقه ) به تصرف واندالها درآمد و واندالها در قرن ششم ميلادى به وسيله بليزاريوس ، يكى از سرداران روم شرقى ، از ميان رفتند . در اواسط قرن هفتم ميلادى مسيحيت در شمال افريقا جاى خود را به اسلام داد . « 6 » به نوشتهء بلاذرى : عمرو بن عاص در 22 ق / 642 - 643 م ، اطرابلس را به عنوه گشود و به عمر بن خطّاب نوشت : « ما به اطرابلس رسيده‌ايم ، ميان اين شهر تا افريقيه نه روز راه است ؛ اگر امير المومنين ما را غزاى آن بلد اجازت دهد ، چنان كنيم . ولى ، خليفه دوم او را از اين كار

--> ( 1 ) . يا افسنين ( Worm Wood ) نام گياهى است خاراگوش . ( 2 ) . همان ؛ ص 22 ، 24 - 26 و 28 . ( 3 ) . Sabratha ( 4 ) . Oea ( 5 ) . Leptis ( 6 ) . همان ؛ ص 31 - 32 .